พระพุทธประวัติ (ย่อ) และคำสอนของพระพุทธเจ้า
จัดทำโดย อ.หมอสุชาติ ภูวรัตน์
นธ.เอก, บาลีประโยค 1-2
(อดีตพระธรรมทูตต่างประเทศ)
B.S. Engineering Design Tech.
B.A. ศาสนศาสตร์บัณฑิต
B.S. Computer Information Systems
B.TM. แพทย์แผนไทยบัณฑิต
สาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพ
บ.ภ., พท.ว., พท.ผ., พท.น.
ครูแพทย์แผนไทย 4 ด้าน
ศูนย์การแพทย์แผนไทยภูเก็ต
ทำเพื่อการศึกษาและประโยชน์แก่ผู้ชม
พระพุทธประวัติ (ย่อ) และคำสอนของพระพุทธเจ้า
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWw2A7hRgCPM29oD4Fw5vsA_w5XBLXya6myisaRXzHkpOMDeeKc1s4S5YrNfpnnoX2xbJRrcyI9vabIGP35SeLOq_W9h9rpAabmcBfseTYNbGnCs3LZuDGAUkt2OWYPm2c149YpEBxxso/s1600/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B0%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%94%E0%B8%B2%E0%B8%9D%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%81dream.jpg)
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjRH-cWk2DKK9PLYFYuYVEdMbZH0_0Uy-nOE0GRLxEUqb34DvoZlzEzU7xa5vb164MO3v-gIndgjUbFyZAsdgloxRnpf2Q7VR9fs9PRQUHHwaYz6NzxI1xJdajdodiBRxBeZK0-9-aeW1o/s1600/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B4%E0%B8%94.jpg)
ทรงประสูติ
พระพุทธสังเวชนียสถานที่
1 สถานที่ประสูติ
สวนลุมพินีวัน
(รุมมินเด) ประเทศเนปาล
เสาหลักหิน
ที่พระเจ้าอโศกทรงปักไว้ และให้จารึกตัวหนังสือ
แสดงว่าเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า
ประวัติ และคำสอนของพระพุทธเจ้า (โดยย่อ)
ทรงประสูติ
พระพุทธเจ้า
พระนามเดิมว่า “ สิทธัตถะ “ เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะและพระนางสิริมหามายา แห่งกรุงกบิลพัสดุ์
แคว้นสักกะ พระองค์ทรงถือกำเนิดในศากยวงค์ สกุลโคตมะ พระองค์ประสูติ ในวันศุกร์
ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 ( เดือนวิสาขะ ) ปีจอ ก่อนพุทธศักราช 80 ปี ณ สวนลุมพินีวัน
ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ กับกรุงเทวทหะ
แคว้นโกลิยะ
(ปัจจุบันคือตำบลรุมมินเด ประเทศเนปาล)
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiyU_jGAUQPJ1jYCeICz3aMThCtsCCWW-eBE1Xn0TvY7LwlTpQMCTgjxiud-jrCqwiEWFU3ggS58FDvWshK8Frc8QdS9QxSPorAe4eo6kydkZaXHboz7J0fTWdZ1h3OKvXC8sH0eMoxu_o/s1600/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2.jpg)
การขนานพระนาม
และทรงเจริญพระชนม์
พระราชกุมารได้รับการทำนายจากอสิตฤาษีหรือกาฬเทวิลดาบส
มหาฤาษีผู้บำเพ็ญฌานอยู่ในป่าหิมพานต์ซึ่งเป็นที่ทรงเคารพนับถือของพระเจ้าสุทโธทนะว่า
พระราชกุมารนี้เป็นอัจฉริยมนุษย์ มีลักษณะมหาบุรุษครบถ้วน
บุคคลที่มีลักษณะดังนี้
จักต้องเสด็จออกจากพระราชวังผนวชเป็นบรรพชิตแล้วตรัสรู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ไม่มีกิเลสในโลกเป็นแน่
หลังจากประสูติได้ 5 วัน พระเจ้าสุทโธทนะโปรดให้ประชุมพระประยูรญาติ
และเชิญพราหมณ์ ผู้เรียนจบไตรเพท จำนวน 108 คน
เพื่อมาทำนายพระลักษณะของพระราชกุมาร
พระประยูรญาติได้พร้อมใจกันถวายพระนามว่า “สิทธัตถะ” มีความหมายว่า “ ผู้มีความสำเร็จสมประสงค์ทุกสิ่งทุกอย่างที่ตนตั้งใจจะทำ” ส่วนพราหมณ์เหล่านั้นคัดเลือกกันเองเฉพาะผู้ที่ทรงวิทยาคุณประเสริฐกว่าพราหมณ์ทั้งหมดได้
8 คน เพื่อทำนายพระราชกุมาร พราหมณ์ 7 คนแรก ต่างก็ทำนายไว้ 2 ประการ คือ
1. ถ้าพระราชกุมารเสด็จอยู่ครองเรือนก็จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ทรงธรรม
หรือถ้าเสด็จออกผนวชเป็นบรรพชิตจักเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ไม่มีกิเลสในโลก
2. ส่วนโกณฑัญญะพราหมณ์
ผู้มีอายุน้อยกว่าทุกคน ได้ทำนายเพียงอย่างเดียวว่า
พระราชกุมารจักเสด็จออกจากพระราชวังผนวชเป็นบรรพชิต
แล้วตรัสรู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ไม่มีกิเลสในโลก
เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะประสูติได้
7 วัน พระราชมารดาก็เสด็จสวรรคต (
การเสด็จสวรรคตดังกล่าวเป็นประเพณีของผู้ที่เป็นพระมารดาของพระพุทธเจ้า )
พระเจ้าสุทโธทนะทรงมอบหมายให้พระนางมหาปชาบดีโคตมีซึ่งเป็นพระกนิษฐาของพระนางสิริมหามายา
เป็นผู้ถวายอภิบาลเลี้ยงดู
เมื่อพระสิทธัตถะทรงพระเจริญมีพระชนมายุได้
8 พรรษา
ได้ทรงศึกษาในสำนักอาจารย์วิศวามิตร ซึ่งมีเกียรติคุณแพร่ขจรไปไกลไปยังแคว้นต่างๆ
เพราะเปิดสอนศิลปวิทยาถึง 18 สาขา
เจ้าชายสิทธัตถะทรงศึกษาศิลปวิทยาเหล่านี้ได้อย่างว่องไว
และเชี่ยวชาญจนหมดความสามารถของพระอาจารย์
ทรงอภิเษกสมรส
ด้วยพระราชบิดามีพระราชประสงค์มั่นคงที่จะให้เจ้าชายสิทธัตถะทรงครองเพศฆราวาสเป็นพระจักพรรดิผู้ทรงธรรม
จึงพระราชทานความสุขเกษมสำราญ
แวดล้อมด้วยความบันเทิงนานาประการแก่พระราชโอรสเพื่อผูกพระทัยให้มั่นคงในทางโลก
เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะเจริญพระชนม์ได้ 16 พรรษา
พระเจ้าสุทโธทนะมีพระราชดำริว่าพระราชโอรสสมควรจะได้อภิเษกสมรส
จึงโปรดให้สร้างปราสาทอันวิจิตรงดงามขึ้น 3 หลัง
สำหรับให้พระราชโอรสได้ประทับอย่างเกษมสำราญตามฤดูกาลทั้ง 3 คือ ฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว แล้วตั้งชื่อปราสาทนั้นว่า
รมยะปราสาท สุรมยะปราสาท และสุภะปราสาทตามลำดับ และทรงสู่ขอพระนางพิมพาหรือยโสธรา
พระราชธิดาของพระเจ้าสุปปพุทธะและพระนางอมิตา แห่งเทวทหะนคร ในตระกูลโกลิยวงค์
ให้อภิเษกด้วย
เจ้าชายสิทธัตถะได้เสวยสุขสมบัติ จนพระชนมายุมายุได้ 29 พรรษา พระนางพิมพายโสรธาจึงประสูติพระโอรส
พระองค์มีพระราชหฤทัยสิเนหาในพระโอรสเป็นอย่างยิ่ง
เมื่อพระองค์ทรงทราบถึงการประสูติของพระโอรสพระองค์ตรัสว่า ราหุล ชาโต, พันธนะ ชาตะ , บ่วงเกิดแล้ว
, เครื่องจองจำเกิดแล้ว
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiJdGYCyIIMz7Vk-wwDRo_4poecOxduPJlgEK5sEfctcz0Q3PcKcg6KoEoEUPiRoedcBRlhPil-_orqJJ1fgBcLNi9PvT3ojBhFGasrX8039GGFZCypOhpFvm5EWjaBRY1S_Ka5J5EGI5w/s1600/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%97%E0%B8%B9%E0%B8%95%E0%B9%94.jpg)
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh07Jlf5gdKkQ-aLntnuF1lv_Is9bNsrgeZNb7g4RU9LWwgM6oRTQwlT4ZzXS4olYVZcHS57mrwz-vyC74XaiO0lG05BxwKFx34hoHebggK9w6GUW5AfXAmcqrmGUpILrZP_IFNYW_ndVg/s1600/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B0%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%9C%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%8A%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%95%E0%B8%B9.jpg)
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhsRRarPlZN4IFdIlNaj-qi_NVKTbHzYVvEx93GQ3F6pPD10vcTq4iovRX5yj1R3Fu7zjrU9Nvkv9ApJvnIL_wcZlIEpKAei9xcJcQZ7-oHQI6mMjbBdjJ50hE44daV43PGAfK4CvIsucQ/s1600/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B0%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%9C%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%8Apj-12.jpg)
ทรงออกบรรพชา
เจ้าชายสิทธัตถะทรงเป็นผู้มีพระบารมีอันบริบูรณ์
ถึงแม้พระองค์จะทรงพรั่งพร้อมด้วยสุขสมบัติมหาศาลก็มิได้พอพระทัยในชีวิตคฤหัสถ์
พระองค์ยังทรงมีพระทัยฝักใฝ่ใคร่ครวญถึงสัจธรรมที่จะเป็นเครื่องนำทางซึ่งความพ้นทุกข์อยู่เสมอ
พระองค์ได้เคยสด็จประพาสอุทยาน ได้ทอดพระเนตรเทวทูตทั้ง 4 คือคนแก่ คนเจ็บ คนตาย และบรรพชิต พระองค์จึงสังเวชพระทัยในชีวิต
และพอพระทัยในเพศบรรพิต มีพระทัยแน่วแน่ที่จทรงออกผนวช
เพื่อแสวงหาโมกขธรรมอันเป็นทางดับทุกข์ถาวรพ้นจากวัฏสงสารไม่กลับมาเวียนว่ายตายเกิดอีก
พระองค์จึงตัดสินพระทัยเสด็จออกทรงผนวช โดยพระองค์ทรงม้ากัณฐกะ พร้อมด้วยนายฉันนะ
มุ่งสู่แม่น้ำอโนมานที แคว้นมัลละ รวมระยะทาง 30 โยชน์ (ประมาณ 480
กิโลเมตร ) เสด็จข้ามฝั่งแม่น้ำอโนมานทีแล้วทรงอธิษฐานเพศเป็นบรรพชิต
และทรงมอบหมายให้นายฉันนะนำเครื่องอาภรณ์และม้ากัณฐกะกลับนครกบิลพัสดุ์
ทรงเข้าศึกษาในสำนักดาบส
ภายหลังที่ทรงผนวชแล้ว
พระองค์ได้ประทับอยู่ ณ อนุปิยอัมพวัน แคว้นมัลละเป็นเวลา 7 วัน จากนั้นจึงเสด็จไปยังกรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ
พระเจ้าพิมพิสารได้เสด็จมาเฝ้าพระองค์ ณ เงื้อมเขาปัณฑวะ
ได้ทรงเห็นพระจริยาวัตรอันงดงามของพระองค์ก็ทรงเลื่อมใส
และทรงทราบว่าพระสมณสิทธัตถะทรงเห็นโทษในกาม เห็นทางออกบวชว่าเป็นทางอันเกษม
จะจาริกไปเพื่อบำเพ็ญเพียร และทรงยินดีในการบำเพ็ญเพียรนั้น
พระเจ้าพิมพิสารได้ตรัสว่า “ ท่านจักเป็นพระพุทธเจ้าแน่นอน
และเมื่อได้เป็นพระพุทธเจ้าแล้ว
ขอได้โปรดเสด็จมายังแคว้นของกระหม่อมฉันเป็นแห่งแรก “ซึ่งพระองค์ก็ทรงถวายปฏิญญาแด่พระเจ้าพิมพิสาร
การแสวงหาธรรมระยะแรกหลังจากทรงผนวชแล้ว
สมณสิทธัตถะได้ทรงศึกษาในสำนักอาฬารดาบส กาลามโคตร และอุทกดาบส รามบุตร ณ
กรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ พระองค์ได้ทรงประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักของอาฬารดาบส กาลามโคตร
ทรงได้สมาบัติคือ ทุติยฌาน ตติยฌาน อากาสานัญจายตนฌาน วิญญานัญจายตนฌาน และอากิญจัญญายตนฌาน
ส่วนการประพฤติพรหมจรรย์ในสำนักอุทกดาบส รามบุตร นั้นทรงได้สมาบัติ 8 คือ เนวสัญญานาสัญญายตนฌาน สำหรับฌานที่ 1 คือปฐมฌานนั้น
พระองค์ทรงได้ขณะกำลังประทับขัดสมาธิเจริญอานาปานสติกัมมัฏฐานอยู่ใต้ต้นหว้า
เนื่องในพระราชพิธีวัปปมงคล ( แรกนาขวัญ ) เมื่อครั้งทรงพระเยาว์
เมื่อสำเร็จการศึกษาจากทั้งสองสำนักนี้แล้วพระองค์ทรงทราบว่ามิใช่หนทางพ้นจากทุกข์
บรรลุพระโพธิญาณ ตามที่ทรงมุ่งหวัง พระองค์จึงทรงลาอาจารย์ทั้งสอง
เสด็จไปใกล้บริเวณแม่น้ำเนรัญชรา ที่ตำบลอุรุเวลาเสนานิคม กรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ
บ้านนางสุชาดา
ข้างหน้าเป็นภูเขาตงคสิริที่พระพุทธองค์ทรงทรมานสังขาร
ทรงบำเพ็ญทุกรกิริยา
“
ทุกร “ หมายถึง
สิ่งที่ทำได้ยาก “
ทุกรกิริยา” หมายถึงการกระทำกิจที่ทำได้ยาก
ได้แก่การบำเพ็ญเพียรเพื่อบรรลุธรรมวิเศษ” เมื่อพระองค์ทรงหันมาศึกษาค้นคว้าด้วยพระปัญญาอันยิ่งด้วยพระองค์เองแทนการศึกษาเล่าเรียนในสำนักอาจารย์
ณ ทิวเขาดงคสิริ ใกล้ลุ่มแม่น้ำเนรัญชรานั้น
พระองค์ได้ทรงบำเพ็ญทุกรกิริยา
คือการบำเพ็ญอย่างยิ่งยวดในลักษณะต่างๆเช่น การอดพระกระยาหาร
การทรมานพระวรกายโดยการกลั้นพระอัสสาสะ พระปัสสาสะ ( ลมหายใจ ) การกดพระทนต์
การกดพระตาลุ ( เพดาน) ด้วยพระชิวหา (ลิ้น) เป็นต้น
พระมหาบุรุษได้ทรงทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาเป็นเวลาถึง 6 ปี ก็ยังมิได้ค้นพบสัจธรรมอันเป็นทางหลุดพ้นจากทุกข์
![](https://www.84000.org/tipitaka/picture/p21.jpg)
พระองค์จึงทรงเลิกการบำเพ็ญทุกรกิริยา
แล้วกลับมาเสวยพระกระยาหารเพื่อบำรุงพระวรกายให้แข็งแรง ในการคิดค้นวิธีใหม่
ในขณะที่พระมหาบุรุษทรงบำเพ็ญทุกรกิริยานั้น ได้มีปัญจวัคคีย์ คือ พราหมณ์ทั้ง 5 คน ได้แก่ โกณฑัญญะ วัปปะ ภัททิยะ มหานามะ และอัสสชิ
เป็นผู้คอยปฏิบัติรับใช้
ด้วยหวังว่าพระมหาบุรุษตรัสรู้แล้วพวกตนจะได้รับการสั่งสอนถ่ายทอดความรู้บ้าง
และเมื่อพระมหาบุรุษเลิกล้มการบำเพ็ญทุกรกิริยา
ปัญจัคคีย์ก็ได้ชวนกันละทิ้งพระองค์ไปอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน นครพาราณสี
เป็นผลให้พระองค์ได้ประทับอยู่ตามลำพังในที่อันสงบเงียบ ปราศจากสิ่งรบกวนทั้งปวง
พระองค์ได้ทรงตั้งพระสติดำเนินทางสายกลาง คือการปฏิบัติในความพอเหมาะพอควร นั่นเอง
ทรงตรัสรู้
พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้
เวลารุ่งอรุณ ในวันเพ็ญเดือน 6 ( เดือนวิสาขะ)
ปีระกา ก่อนพุทธศักราช 45
ปี
นางสุชาดาได้นำข้าวมธุปายาสเพื่อไปบวงสรวงเทวดา
ครั้นเห็นพระมหาบุรุษประทับที่โคนต้นอชปาลนิโครธ (ต้นไทร)ด้วยอาการอันสงบ นางคิดว่าเป็นเทวดา
จึงถวายข้าวมธุปายาส แล้วพระองค์เสด็จไปสู่ท่าสุปดิษฐ์ริมฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา
ทรงวางถาดทองคำบรรจุข้าวมธุปายาสแล้วลงสรงสนานชำระล้างพระวรกาย
แล้วทรงผ้ากาสาวพัสตร์อันเป็นธงชัยของพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกพระองค์
หลังจากเสวยแล้วพระองค์ทรงจับถาดทองคำขึ้นมาอธิษฐานว่า
“
ถ้าเราจักสามารถตรัสรู้ได้ในวันนี้
ก็ขอให้ถาดทองคำใบนี้จงลอยทวนกระแสน้ำไป
แต่ถ้ามิได้เป็นดังนั้นก็ขอให้ถาดทองคำใบนี้จงลอยไปตามกระแสน้ำเถิด “ แล้วทรงปล่อยถาดทองคำลงไปในแม่น้ำ
ถาดทองคำลอยตัดกระแสน้ำไปจนถึงกลางแม่น้ำเนรัญชราแล้วลอยทวนกระแสน้ำขึ้นไปไกลถึง 80 ศอก จึงจมลงตรงที่กระแสน้ำวน
ในเวลาเย็นพระองค์เสด็จกลับมายังต้นโพธิ์ที่ประทับ
คนหาบหญ้าชื่อโสตถิยะได้ถวายหญ้าปูลาดที่ประทับ ณ ใต้ต้นโพธิ์
พระองค์ประทับหันพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก และทรงตั้งจิตอธิษฐานว่า
"แม้เลือดในกายของเราจะเหือดแห้งไปเหลือแต่หนัง เอ็น กระดูกก็ตาม
ถ้ายังไม่บรรลุธรรมวิเศษแล้ว จะไม่ยอมหยุดความเพียรเป็นอันขาด"
พระพุทธรูปปางพิชิตมาร
ลูกสาวเสนามาร
3 คน คือ นางราคะ นางอรตี นางตัณหะ
มาเย้ายวนให้เกิดกิเลส
ตัณหา ราคะ เพื่อพันธนาการ ไม่ให้พระองค์ตรัสรู้
พระแม่ธรณีมาเป็นพยานการหลั่งน้ำอุทิศบุญกุศลมาหลายภพชาติ
เก็บไว้ในมวยผม และบีบออกให้พญามารดูมากมาย จนท่วมพวกพญามาร
น้ำได้ท่วมทำลายพวกบริวารพระยามารที่มาขัดขวางการบรรลุธรรมของพระพุทธเจ้า
ด้วยน้ำที่พระพุทธได้หลั่งลงบนแผ่นดินเป็นน้ำแห่งบุญกุศลได้ที่อุทิศไว้ในอดีตกาล
พระพุทธสังเวชนียที่ 2 สถานที่ตรัสรู้
เจดีย์พุทธคยา
ใต้โคนพระศรีมหาโพธิ์
![](https://1.bp.blogspot.com/_zlgC1hcNXLE/SVzw9jBU1nI/AAAAAAAACac/91HkKJooCAY/s320/am2-1.gif)
พระองค์ทรงสำรวมจิตเป็นสมาธิตรัสรู้ บรรลุธรรมวิชชา 3
พระธรรมอันประเสริฐที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้นั้น คือ อริยสัจ 4
พระองค์ทรงประทับใต้ต้นศรีมหาโพธิ์ครบ 7 วัน ในสัปดาห์ที่ 1
พระแท่นวัชรอาสน์ใต้ต้นศรีมหาโพธิ์
รัตนจงกรมเจดีย์
ที่พระองค์ทรงพุทธดำเนินจงกรมบนรัตนจงกรมสถานครบ
7 วัน ในสัปดาห์ที่ 3
มุจลินทนาคราชบังเกิดอยู่ในสระขึ้นมาจากสระขดขนดเป็น 7
รอบ
ให้พระองค์นั่งประทับ และแผ่พังพานปกป้องแดด ลม ฝน ครบ
7 วัน
ในสัปดาห์ที่ 6
พระพุทธสังเวชนียที่ 2 สถานที่ตรัสรู้
เจดีย์พุทธคยา พระที่นั่งวัชรอาสน์
ใต้โคนพระศรีมหาโพธิ์
เมื่อทรงตั้งจิตอธิษฐานเช่นนั้นแล้ว
พระองค์ก็ทรงสำรวมจิตให้สงบแน่วแน่ มีพระสติตั้งมั่น มีพระวรกายอันสงบ
มีพระหทัยแน่วแน่เป็นสมาธิบริสุทธิ์ผุดผ่องปราศจากกิเลส ปราศจากความเศร้าหมอง
อ่อนโยน เหมาะแก่การงาน ตั้งมั่นไม่หวั่นไหว
ทรงน้อมพระทัยไปเพื่อปุพเพนิวาสานุสสติญาณ (
ญาณเป็นเหตุระลึกถึงขันธ์ที่อาศัยในชาติปางก่อนได้ )ในปฐมยามแห่งราตรี
ต่อจากนั้นทรงน้อมพระทัยไปเพื่อจูตุปาตญาณ (
ญาณกำหนดรู้การตาย การเกิดของสัตว์ทั้งหลาย ) ในมัชฌิมยามแห่งราตรี
ต่อจากนั้นทรงน้อมพระทัยไปเพื่ออาสวักขยญาณ (
ญาณหยั่งรู้ในธรรมเป็นที่สิ้นไปแห่งอาสวกิเลสทั้งหลาย)
คือทรงรู้ชัดตามความเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ
นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา นี้อาสวะ นี้อาสวสมุทัย นี้อาสวนิโรธ
นี้อาสวนิโรธคามินีปฏิปทา เมื่อทรงรู้เห็นอย่างนี้
จิตของพระองค์ก็ทรงหลุดพ้นจากกามสวะ ภวาสวะ
และอวิชชาสวะ เมื่อจิตหลุดพ้นแล้วพระองค์ก็ทรงรู้ว่าหลุดพ้นแล้ว
ทรงรู้ชัดว่าชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว
ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป นั่นคือพระองค์ทรงบรรลุวิชชาที่ 3 คือ
อาสวักขยญาณ ในปัจฉิมยาม แห่งราตรีนั้นเอง ซึ่งก็คือการตรัสรู้พระสัพพัญญุตญาณ
เป็นพระอรหันต์สัมมาสัมพุทธเจ้า
จากการที่พระองค์ทรงบำเพ็ญพระบารมีมาอย่างยิ่งยวด
พระองค์ทรงตรัสรู้ในวันเพ็ญเดือน 6 ปีระกา ขณะพระชนมายุได้ 35 พรรษา
นับแต่วันที่สด็จออกผนวชจนถึงวันตรัสรู้ธรรม รวมเป็นเวลา 6 ปี
พระธรรมอันประเสริฐที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้นั้น คือ อริยสัจ 4 (ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรคมีองค์ 8)
พระองค์ทรงแสดงปฐมเทศนาโปรดปัญจวัคคีย์
ด้วย พระธรรมจักรกัปปวัตตนสูตร
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgFCjYYVpSbJan94EYoiUS1I2BpODH5lh4L4F5qoeTcO52rRqyoeHt8G4n53B4q41C-4CRiPg9m74um40_D3lR1BJuUJII5XZ4xP-kfAqa_q6XT1PQiGw5bmUYNaxtWPGlCI1NL3XaHaC4/s1600/%E0%B8%9E%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%AA%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A7%E0%B8%8A+%E0%B8%9B%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%87.jpg)
สังเวชนียสถานที่ 3 สถานที่ทรงแสดงปฐมเทศนา
โปรดปัญจวัคคีย์ ด้วย
พระธรรมจักรกัปปวัตตนสูตร
ณ
ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน, เมกขัมมสถูป, สารนาถ, พาราณสี
ประกาศพระศาสนาครั้งแรก
เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้วทรงเสวยวิมุติสุข ณ
บริเวณต้นพระศรีมหาโพธิ์เป็นเวลา 7 สัปดาห์ ทรงรำพึงว่า
ธรรมะที่พระองค์ตรัสรู้เป็นการยากสำหรับคนทั่วไป
จึงทรงน้อมพระทัยไปในทางที่จะไม่ประกาศธรรม
พระสหัมบดีพรหมทราบวาระจิตของพระองค์จึงอาราธนาให้โปรดมนุษย์
โดยเปรียบเทียบมนุษย์เหมือนดอกบัว 4 เหล่า
และในโลกนี้ยังมีเหล่าสัตว์ผู้มีธุลีในดวงตาเบาบาง
สัตว์เหล่านั้นจะเสื่อมเพราะไม่ได้ฟังธรรม
เหล่าสัตว์ผู้ที่สามารถรู้ทั่วถึงธรรมได้ ยังมีอยู่ “ พระพุทธเจ้าจึงทรงน้อมพระทัยไปในการแสดงธรรม
แล้วเสด็จไปโปรดปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน
ทรงแสดงปฐมเทศนา ในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 (
เดือนอาสาฬหะ) เรียกว่า ธรรมจักกัปปวัตตนสูตร ในขณะที่ทรงแสดงธรรม
ท่านปัญญาโกณฑัณญะได้ธรรมจักษุ คือบรรลุพระโสดาบัน ได้ทูลขออุปสมบทในพระธรรมวินัย
ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรียกการบวชครั้งนี้ว่า “ เอหิภิกขุอุปสัมปทา ” พระอัญญาโกณฑัญญะจึงเป็นพระภิกษุรูปแรกในพระพุทธศาสนา
![](https://www.vcharkarn.com/uploads/146/147062.jpg)
การประกาศพระพุทธศาสนา
เมื่อพระพุทธเจ้าได้เสด็จโปรดปัญจวัคคีย์
และสาวกอื่นๆซึ่งต่อมาได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ จำนวน 60 องค์แล้ว
และเป็นช่วงที่ออกพรรษาแล้ว
พระพุทธองค์ทรงพิจารณาเห็นสมควรว่าจะออกไปประกาศพระศาสนาให้เป็นที่แพร่หลาย
จึงมีพุทธบัญชาให้สาวกทั้ง 60 องค์ จาริกออกไปประกาศเผยแผ่พระพุทธศาสนา
โดยให้ไปแต่เพียงลำพัง แม้พระองค์ก็จะเสด็จไปยังอุรุเวลาเสนานิคม
ในการออกจาริกประกาศ
พระศาสนาครั้งนั้นทำให้กุลบุตรในดินแดนต่างๆหันมาเลื่อมใสพระพุทธศาสนาและขอบรรพชา
อุปสมบทเป็นอันมาก ต่อมาพระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้สาวกเหล่านั้นสามารถอุปสมบทให้แก่กุลบุตรได้
เรียกว่า “
ติสรณคมนูปสัมปทา คืออุปสมบทโดยวิธีให้ปฏิญญาตนเป็นผู้ถึงไตรสรณคมน์”
พระพุทธศาสนาจึงหยั่งรากฝังลึกและแพร่หลายในดินแดนแห่งนั้นเป็นต้นมา
พรรษาที่ 1
ที่พระองค์ทรงแสดงธรรมโปรดสาวกและได้อรหันต์สาวกจำนวน 80 องค์แล้ว
พระองค์ทรงมีพระมหากรุณาคุณทำการประกาศเผยแผ่คำสอน จนเกิดพุทธบริษัท 4 อันมี ภิกษุ
ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา อย่างแพร่หลายและมั่นคง
การประกาศพระพุทธศาสนาของพระองค์ได้ดำเนินไปอย่างเข้มแข็ง
โดยการจาริกไปยังหมู่บ้านชนบทน้อยใหญ่ในแคว้นต่างๆทั่วชมพูทวีป
บริเวณวัดเวฬุวนาราม
พรรษาที่ 2
พระพุทธองค์เสด็จไปโปรดประชาชน ได้พุทธสาวกดังนี้ เสด็จไปยังอุรุเวลาเสนานิคม
ในระหว่างทางได้โปรดกลุ่มภัททวัคคีย์ 30 คน ที่ตำบลอุรุเวลาได้โปรดชฎิล 3
พี่น้องคือ อุรุเวกัสสปะ นทีกัสสปะ และคยากัสสปะ กับศิษย์ อีก 1,000 คน
ทรงเทศนาอาทิตตปริยายสูตร ที่คยาสีสะ
![](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjMaPYuKpn_VHP5HlZ3pGqwayP3emvr-kfwWTmpz95oTv9pMEIw-AzEIL_JZvkNXqrSY8S29kbfi8GhGfY39TwLQlTOE4F47jz1pUR1rGz8ATMTgmbB1ERWzzJkNTsSQSBCfo0wx57q7hU/s640/%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B0%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A3.jpg)
ทรงโปรดพระเจ้าพิมพิสาร
แล้วเสด็จไปยังนครราชคฤห์แห่งแคว้นมคธ
เพื่อโปรดพระเจ้าพิมพิสาร พระเจ้าพิมพิสารถวายสวนเวฬุวันเป็นที่อาศัยแด่คณะสงฆ์
และได้พระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะเป็นสาวก อีก ๒
เดือนต่อมาเสด็จไปยังนครกบิฬพัสดุ์ ทรงพำนักที่นิโครธาราม ทรงได้สาวกอีกมากมาย
เช่น พระนันทะ พระราหุล พระอานนท์ พระเทวทัต และพระญาติอื่นๆ
ต่อมาอนาถปิณฑิกะเศรษฐีอาราธนาไปยังกรุงสาวัตถีแห่งแคว้นโกศล
ได้ถวายสวนเชตวันแด่คณะสงฆ์ พระพุทธองค์ทรงจำพรรษาที่นี่
พรรษาที่ 3
นางวิสาขาถวายบุพพาราม ณ กรุงสาวัตถี ทรงจำพรรษาที่นี่
พระมูลคันธกุฏิ เขาคิชฌกูฏ
พรรษาที่ 4 ทรงจำพรรษาที่เวฬุวัน
ณ กรุงราชคฤห์ แห่งแคว้นมคธ
พรรษาที่ 5
เสด็จโปรดพระราชบิดาจนได้บรรลุอรหัตตผล
และทรงไกล่เกลี่ยข้อพิพาทระหว่างพระญาติฝ่ายสักกะกับพระญาติฝ่ายโกลิยะเกี่ยวกับการใช้น้ำใน
บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ในวัดเชตวัน ด้านหลังเป็นคันธกุฎี
ที่พระพุทธเจ้าเคยประทับเผยแพร่พระสัจธรรม
แผนที่วัดเชตวันมหาวิหาร กรุงสาวัตถี
พรรษาที่ 7
ทรงเทศนาและจำพรรษาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
ระหว่างจำพรรษาได้ทรงเทศนาพระอภิธรรมโปรดพุทธมารดายังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
จนสำเร็จพระโสดาปัตติผล
หลังออกพรรษาท้าวสักกะเทวราชทรงเนรมิตบันไดทองให้เหล่าเทวดา
บันไดเงินให้มาพรหมทั้งหลาย
และบันไดแก้วมณีถวายพระพุทธองค์เพื่อเสด็จลงเมืองมนุษย์ที่ประตูสังกัสสะนคร เรียกว่า วันเทโวโรหณะ
พระพุทธองค์ทรงเปิดโลก ให้มนุษย์เห็นเทวดา พระพรหม
และเห็นได้แม้เมืองนรก
พรรษาที่ 8 ทรงเทศนาในแคว้นมัคคะ
ทรงจำพรรษาในเภสกลาวัน
พรรษาที่ 9
ทรงเทศนาในแคว้นโกสัมพี
พรรษาที่ 10 คณะสงฆ์ในแคว้นโกสัมพีแตกแยกกันอย่างรุนแรง
พระพุทธองค์ทรงตักเตือนแต่คณะสงฆ์ไม่เชื่อฟัง
พระองค์จึงเสด็จไปประทับและจำพรรษาในป่าปาลิไลยยกะ
มีช้างเชือกหนึ่งมาเฝ้าพิทักษ์และรับใช้ตลอดเวลา
พรรษาที่ 11
เสด็จไปยังกรุงสาวัตถี คณะสงฆ์แห่งโกสัมพีปรองดองกันได้
ทรงจำพรรษาอยู่ในหมู่บ้านพราหมณ์ชื่อเอกนาลา
พรรษาที่ 12
ทรงเทศนาและจำพรรษาที่เวรัญชา และเกิดความอดอยากรุนแรงขึ้นในเวลานั้น
พรรษาที่ 13
ทรงเทศนาและจำพรรษาบนภูเขาจาลิกบรรพต
พรรษาที่ 14
ทรงเทศนาและจำพรรษาที่กรุงสาวัตถี พระราหุลขอผนวช
พรรษาที่ 15
เสด็จไปยังกรุงกบิลพัสดุ์ พระเจ้าสุปปพุทธะถูกแผ่นดินสูบเพราะขัดขวางทางโคจร
พรรษาที่ 16
ทรงเทศนาและจำพรรษาที่อาละวี
พรรษาที่ 17 เสด็จไปยังกรุงสาวัตถี
แล้วเสด็จกลับมายังอาลวี และทรงจำพรรษาที่กรุงราชคฤห์
พรรษาที่ 18 เสด็จไปยังอาละวี
ทรงจำพรรษาบนภูเขาจาลิกบรรพต
พระพุทธองค์ทรงโปรดโจรองคุลิมาลกลับใจเป็นสาวก
พรรษาที่ 20
โจรองคุลิมารกลับใจเป็นสาวก และทรงแต่งตั้งให้พระอานนท์รับใช้ใกล้ชิดตลอดกาล
ทรงจำพรรษาที่กรุงราชคฤห์และทรงเริ่มบัญญัติวินัย
พรรษาที่ 21-45
ทรงใช้เชตวันและบุพพารามในกรุงราชคฤห์เป็นศูนย์กลางการเผยแผ่และเป็นที่ประทับจำพรรษา
เสด็จพร้อมสาวกออกเทศนาโปรดเวไนยสัตว์ตามแว่นแคว้นต่างๆ
พระเทวทัตถูกธรณีสูบ
พรรษาที่ 45 เป็นพรรษาสุดท้าย พระเทวทัตคิดปลงพระชนม์
กลิ้งก้อนหินจนต้องพระองค์เป็นเหตุให้พระบาทห้อพระโลหิต
ทรงได้รับการบำบัดจากนายแพทย์หลวงหมอชีวกโกมารภัจจ์
สังเวชนียสถานที่ 4 สถานที่พระพุทธเจ้าทรงปรินิพพาน
พระพุทธองค์ทรงปรินิพพาน
พระพุทธเจ้าทรงบำเพ็ญพุทธกิจอยู่จนพระชนมายุ
80 พรรษา พระองค์เสด็จจำพรรษาสุดท้ายณ เมืองเวสาลี ในวาระนั้นพระพุทธองค์ทรงพระชราภาพมากแล้วทั้งยังประชวรหนักด้วย
พระองค์ได้ทรงพระดำเนินจากเวสาลีสู่เมืองกุสินาราเพื่อเสด็จดับขันธปรินิพพาน ณ
เมืองนั้น พระพุทธองค์ได้หันกลับไปทอดพระเนตรเมืองเวสาลีซึ่งเคยเป็นที่ประทับ
นับเป็นการทอดทัศนาเมืองเวสาลีเป็นครั้งสุดท้าย
แล้วเสด็จต่อไปยังเมืองปาวา
เสวยพระกระยาหารเป็นครั้งสุดท้ายที่บ้านนายจุนทะ บุตรนายช่างทอง
พระพุทธองค์ทรงพระประชวรหนักอย่างยิ่ง
ทรงข่มอาพาธประคองพระองค์เสด็จถึงสาละวโนทยาน (ป่าสาละ)ของเจ้ามัลละเมืองกุสินารา
ก่อนเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานพระองค์ได้อุปสมบทแก่พระสุภัททะปริพาชก นับเป็นสาวกองค์สุดท้ายที่พระพุทธองค์ทรงบวชให้
ในท่ามกลางคณะสงฆ์ทั้งที่เป็นพระอรหันต์และปุถุชน
พระราชา ชาวเมืองกุสินารา
และจากแคว้นต่างๆรวมทั้งเทวดาทั่วหมื่นโลกธาตุ
พระพุทธองค์ได้มีพระดำรัสครั้งสำคัญว่า “ โย
โว อานันทะ ธัมมะ จะ วินะโย มะยา เทสิโต ปัญญัตโต โส โว มะมัจจะเยนะ สัตถา ” อันแปลว่า “ ดูก่อนอานนท์
ธรรมและวินัยอันที่เราแสดงแล้ว บัญญัติแล้วแก่เธอทั้งหลาย ธรรมวินัยนั้น
จักเป็นศาสดาของเธอทั้งหลาย เมื่อเราล่วงลับไปแล้ว “
และพระพุทธองค์ได้แสดงปัจฉิมโอวาทแก่พระภิกษุสงฆ์ว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นวาจาครั้งสุดท้าย
ที่เราจะกล่าวแก่ท่านทั้งหลาย
สังขารทั้งหลายทั้งปวงมีความสิ้นไปและเสื่อมไปเป็นธรรมดา .
ท่านทั้งหลายจงทำความรอดพ้นให้บริบูรณ์ถึงที่สุด ด้วยความไม่ประมาทเถิด “
แม้เวลาล่วงมาถึงศตวรรษที่ 25
แล้ว นับตั้งแต่พระองค์ตรัสรู้เป็นพระอรหันต์สัมมาสัมพุทธเจ้า และเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานที่นอกเมืองกุสินาราในประเทศอินเดีย
แต่คำสั่งสอนอันประเสริฐของพระองค์หาได้ล่วงลับไปด้วยไม่
คำสั่งสอนเหล่านั้นยังคงอยู่ เป็นเครื่องนำบุคคลให้ข้ามพ้นจากความมีชีวิต
ขึ้นไปสู่ซึ่งคุณค่ายิ่งกว่าชีวิต คือการพ้นจากวัฏสงสารนั่นเอง
หลังจากพระพุทธองค์เสด็จดับขันธ์ปรินิพพานแล้ว
สาวกของพระองค์ทั้งที่เป็นพระอรหันต์และมิใช่พระอรหันต์ได้ช่วยบำเพ็ญกรณียะกิจเผยแผ่พระพุทธะวัจนะอันประเสริฐไปทั่วประเทศอินเดีย
และขยายออกไปทั่วโลก เป็นที่ยอมรับว่าพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาแห่งความเป็นจริง
มีเหตุผลเชื่อถือได้และ เป็นศาสนาแห่งสันติภาพและเสรีภาพอย่างแท้จริง
สรุปพุทธกิจในรอบวันของพระพุทธองค์
1. ปุพพัณเห ปิณฑปาตัญจะ
ตอนเช้าเสด็จออกบิณฑบาตเพื่อโปรดเวไนยสัตว์
2. สายัณเห ธัมมะเทสนัง
ตอนเย็นทรงแสดงธรรมโปรดมหาชนที่มาเข้าเฝ้า
3. ปโทเส ภิกขุโอวาทัง
ตอนหัวค่ำประทานโอวาทแก่ภิกษุทั้งเก่าและใหม่
4. อัฑฒรัตเต เทวปัญหานัง
ตอนเที่ยงคืนทรงวิสัชชนาปัญหาให้แก่เทวดาชั้นต่างๆ
5. ปัจจสเสว คเต กาเล
ภัพพาภัพเพ วิโลกนัง ตอนใกล้รุ่งตรวจดูสัตว์โลกที่สามารถและไม่สามารถบรรลุธรรมได้
แล้วเสด็จไปโปรดถึงที่ แม้ว่าหนทางจะลำบากเพียงใดก็ตาม
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
No comments:
Post a Comment